نئوبانک‌ها و لندتک‌ها؛ رویارویی الگوریتم‌های هوشمند و اعتماد انسانی

علی سپهری زاد

با رشد سریع پلتفرم‌های وام‌دهی دیجیتال (لندتک) و نئوبانک‌ها در ایران، آیا روزی می‌رسد که بانک‌های سنتی کاملاً از بین بروند؟

پاسخ کوتاه این است: خیر. هدف اصلی این نوآوری‌ها، حذف تمام بانک‌ها نیست؛ بلکه پر کردن جای خالیِ سرعت و چابکی در سیستم بانک‌های بزرگ و متمرکز است. در این میان، صندوق‌های قرض‌الحسنه محلی یا شعب شهرستان‌ها که بر پایه اعتبار و شناخت فردی کار می‌کنند، همچنان جایگاه امن خود را دارند.

جادوی اعداد در برابر سرمایه اجتماعی

۱. قدرت الگوریتم‌ها و داده‌های دیجیتال: پلتفرم‌های نوین مالی، زبان اعداد و الگوریتم‌ها را به خوبی می‌فهمند. آن‌ها با بررسی ردپای مالی و اعتبارسنجی دیجیتال، همان کاری را می‌کنند که بانک‌های بزرگ تجاری برای ارزیابی مشتریان انجام می‌دهند؛ اما بسیار سریع‌تر و ارزان‌تر. همین ویژگی باعث شده تا فین‌تک‌ها به رقیبی جدی و نفس‌گیر برای بانک‌های بزرگ تبدیل شوند.

۲. قدرت اعتماد و روابط انسانی: در سوی دیگر، صندوق‌های اعتباری محلی یا شعب شهرهای کوچک قرار دارند. آن‌ها وام‌های خود را بر اساس «شناخت شخصی»، «خوش‌نامی» و «روابط بلندمدت» پرداخت می‌کنند. واقعیت این است که هوش مصنوعی هنوز نتوانسته احساسات، اعتماد و روابط انسانی را به کدهای کامپیوتری تبدیل کند. به همین دلیل، این نهادهای محلی همچنان بی‌رقیب مانده‌اند.

مسیر موفقیت نئوبانک‌ها

برای موفقیت چنین پروژه‌هایی در بازار ایران، فناوری به تنهایی کافی نیست. تدوین دقیق ارزش پیشنهادی، تحلیل هوشمندانه اندازه بازار و رقبا، و از همه مهم‌تر، طراحی یک استراتژی قدرتمند در حوزه داده و هوش مصنوعی، رمز برنده شدن است تا بتوان در پردازش اطلاعات از بانک‌های سنتی پیشی گرفت. همچنین، داشتن مدل‌های حاکمیتی درست و استراتژی‌های جذاب برای جذب کاربر، کمک می‌کند تا مشتریان بدون هیچ دغدغه‌ای به سمت خدمات دیجیتال کوچ کنند.

چالش‌های پنهان و راهکار بلاک‌چین

اکوسیستم مالی در کنار وام‌دهی، با چالش‌های ساختاری دیگری نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند. برای مثال، هزینه بالای مغایرت‌گیری بین‌سازمانی در ایران یکی از دغدغه‌های جدی است که می‌تواند محرک اصلی برای ورود فناوری بلاک‌چین به حوزه حسابداری مدیریت باشد. ترکیب سرعت و هوشمندی لندتک‌ها با شفافیت و کاهش هزینه‌های عملیاتیِ بلاک‌چین، می‌تواند آینده مالی کسب‌وکارها را کاملاً متحول کند.

آینده؛ مسیر هم‌زیستی

آینده بازار مالی در گرو یک هم‌زیستی مسالمت‌آمیز است. نئوبانک‌ها و لندتک‌ها با تکیه بر قدرت داده‌ها، جایگزین فرآیندهای کُند بانک‌های بزرگ می‌شوند و هزینه‌های بین‌سازمانی را کاهش می‌دهند؛ در حالی که نهادهای مالی محلی، همچنان پادشاه بلامنازع دنیای ارتباطات و اعتماد انسانی باقی خواهند ماند.